#Памятиверны #Светлогорскпомнит День памяти воинов-интернационалистов

 

#Памятиверны

#Светлогорскпомнит

#дата

15 февраля – День памяти воинов – интернационалистов

В рамках челленджа ко Дню памяти воинов-интернационалистов «Памяти верны», инициированного районной газетой «Светлагорскія навіны» наш рассказ об одном из односельчан. Хотя у Алексея нет статуса воина-интернационалиста, но он был на той войне, служил в 4 км от границы с ДРА.

Щербин Алексей Васильевич, г.р. уроженец д. Дуброва, Светлогорского района.

С декабря 1986 по февраль 1989 года служил в Советской Армии на границе с Афганистаном. Кушка, Туркменская ССР - самая южная точка СССР.

Призвали разам 20 человек из Светлогорского района: из Дубровы двоих, из Полесья, Кореней, Николаевки, Виши, Петровичей. Троих из светлогорцев, в том числе и Алексея, оставили на погранзаставе… Остальных отправили в Афган… Вернулись не все.

Погибли в Афганистане из ближайших деревень:

 Скурчаев из Кореней, Величко из Виши, Дрожжа из Чернина, из Светлогорска.

На границе с ДРА служить было напряжённо, нужно было находиться в постоянной боевой готовности. Были возможны провокации. Тяжело в плане климата, значительно отличавшегося от белорусского. Географических особенностей Туркменистана - в Беларуси нет гор.

Из рассказа Щербина Алексея.

Однажды в Кушку позвонили из Кабула, что есть информация, что душманы собираются обстрелять их погранзаставу. Они отошли на запасные позиции, и вскоре их заставу расстреляли из миномётов.

Алексей рассказывал о случае. Их погранотряд находился на привале… жара, усталость сморили ребят… Мимо проходила банда моджахедов с оружием наготове… Часовой заметил их и интуитивно прикрыл глаза… Если бы хоть один боец дёрнулся или пошевелился, могло случиться непоправимое…  Противник находился в более выгодной позиции… Наши не успели бы выстрелить…

В краеведческой экспозиции по истории деревни Дуброва хранится форма пограничника Алексея Щербина. Земляк проживает в г. Светлогорск.

 

форма пограничника Щербина А.В.

Солдат войны не выбирает.

Парни честно выполняли приказ, который им дала Родина.

10.02.2026 г. аг. Дуброва, Светлогорский район, Гомельской области, Беларусь.

 

 

поиск, память о Великой Отечественной войне: рядовой Лавров

 

#дата

#поиск_памятьоВОВ

Погибших воинов в окрестностях нашей деревни много.

На плитах воинского захоронения увековечено 2600 фамилий.

Кто-то уже приезжал почтить память, кто-то ещё планирует.

Чаще всего родственники остаются на связи с нашей Дубровой.

9 февраля – День памяти рядового Лаврова.

Лавров Фёдор Ильич, 1904/1905 года рождения, х. Быстрый, Белгородского (Курского) района. рядовой 1343 сп 399 сд, санитар 2 сб, погиб 09.02.1944 у д. Дуброва.

8.07.2017 – приезжали в Дуброву из г. Белгород, РФ. родные красноармейца Лаврова. Три поколения - внучка Валентина Ивановна Чермошанская, правнучка погибшего Юлия со своими двумя детьми.

Из рассказа внучки рядового.

Родился в селе Пушкарное Курской области. Работал снабженцем в колхозе на хуторе Быстрый. Имел славу пробивного, способного работника. Мог привезти запчасть, которую трудно было достать. Умел договариваться с людьми. Его так и звали односельчане «цыган».

Короткие строки архивных документов.

В 1941 году был призван на воинскую службу.

В составе 399 стрелковой Новозыбковской дивизии прошёл путь от Белгорода до села Дуброва Полесской области, Паричского района.

9 февраля 1944 был убит.

Список безвозвратных потерь подписан командиром полка майором Ганиным и начальником штаба майором Грищишиным.

Вдове, Наталье Антоновне, прислали извещение о гибели мужа.

Ей пришлось одной поднимать детей, выводить их в люди.

Такая горестная доля – вдовство, работа за себя и за погибшего мужа, выпала на судьбу того поколения.

Дети и внуки, правнуки знают, что их деды/прадеды погибли на фронте.

И память об этом свято хранится в поколениях.

       Помянем всех погибших на войне,

Мы память их не оскверним словами,

Мы головы склоняем в тишине,

Погибшие, мы все в долгу пред вами!

https://buselluda.blogspot.com/2020/02/blog-post.html 

2020 г. поиск_память ряд. Лавров, день памяти

2026 г. аг. Дуброва,

мемориал павшим в Великую Отечественную войну.

 

Мележу - 105

 

#дата  

на канале в Телеграмм  есть видео Подписывайтесь "Бусел из Дубровы: заметки краеведа"   https://t.me/milabyk2025

8 лютага 2026 года – 105 лет з дня нараджэння народнага пісьменніка Беларусі Івана Мележа.

Мележ Іван Паўлавіч нарадзіўся 08.02.1921 г. у вёсцы Глінішчы Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці ў сялянскай сям'і.

Пасля заканчэння сярэдняй школы (1938) працаваў у Хойніцкім райкаме камсамола. У 1939 г. паступіў у Маскоўскі інстытут гісторыі, філасофіі і літаратуры і з першага курса быў прызваны ў Савецкую Армію. Летам 1940 г. удзельнічаў у вызваленні Паўночнай Букавіны. З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны на фронце - на Збручы, пад Уманню, Нікалаевым, Сінелькавам, Растовам-на-Доне, Лазавой. У чэрвені 1942 г. пад Растовам цяжка паранены і пасля лячэння ў тбіліскім шпіталі адпраўлены ў тыл. Жыў у Бугуруслане, потым выкладаў ваенную падрыхтоўку ў Малдаўскім педагагічным інстытуце, а з 1943 г. - у Беларускім дзяржаўным універсітэце, які знаходзіўся тады на станцыі Сходня ў Падмаскоўі, дзе вучыўся спачатку завочна на філалагічным факультэце, а затым перайшоў на стацыянар (скончыў у 1945 г. ужо ў Мінску). Пасля вучыўся ў аспірантуры, выкладаў беларускую літаратуру ва ўніверсітэце, працаваў у рэдакцыі часопіса «Полымя», у апараце ЦК КПБ. З 1966 г. - сакратар, а ў 1971-1974 гг. - намеснік старшыні праўлення СП БССР. Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1967-1976), быў старшынёй Беларускага камітэта абароны міру, сябрам Сусветнага Савета Міру. Сябра СП СССР з 1945 г.

Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны» і медалямі.

Народны пісьменнік БССР (1972).

Памёр 09.08.1976 г.

Дэбютаваў у 1939 г. вершамі. Першае выступленне ў друку як празаіка адносіцца да 1943 г. (газета «Бугурусланская правда»). Выдаў зборнікі аповесцей і апавяданняў «У завіруху» (1946) «Гарачы жнівень» (1948), «Заўсёды наперадзе» (нарыс, 1948), «Блізкае і далёкае» (1954), «У гарах дажджы» (1957), «Што ён за чалавек» (апавяданні, аповесці, нарысы, 1961), «Жыццёвыя клопаты» (нарысы, эсэ, крытычныя артыкулы, 1975), «Белыя вішні і яблыні» (1976), «Першая кніга: Дзённікі, сшыткі, з запісных кніжак» (1977). Аўтар рамана «Мінскі напрамак» (1952, дапрацаванае выданне ў 1974), цыкла раманаў «Палеская хроніка» - «Людзі на балоце» (1962), «Подых навальніцы» (1966) і «Завеі, снежань» (1978). У 1969-1971 гг. выйшаў Збор твораў у 6-ці, у 1979-1985 гг. - у 10 тамах.

Напісаў п'есы «Пакуль вы маладыя» (1956, асобнае выданне ў 1958, пастаўлена ў 1957), «Дні нашага нараджэння» (апублікавана і пастаўлена ў 1958), аднаактоўку «Хто прыйшоў уночы» (1959, асобнае выданне ў 1966). Па раманах «Людзі на балоце» і «Подых навальніцы» Беларускім тэлебачаннем створаны ў 1966 г. спектакль. Беларускім тэатрам імя Янкі Купалы пастаўлены ў 1966 г. спекталь «Людзі на балоце», Гомельскім абласным тэатрам - «Подых навальніцы» (1977), у 1989 г. - «Страсці эпохі» (паводле рамана «Завеі, снежань»).

Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа (1962) за раман «Людзі на балоце», Ленінскай прэміі (1972) за раманы «Людзі на балоце» і «Подых навальніцы», Дзяржаўнай прэміі БССР (1976) за кнігу крытычных нарысаў, артыкулаў «Жыццёвыя клопаты» (пасмяротна)

Трылогія “Людзі на балоце”, “Подых навальніцы”, “Завеі, снежань” – любімы твор многіх чытачоў.

  У рамане «Людзі на балоце» I. Мележ стварыў цэлы шэраг вобразаў, якія надоўга застаюцца ў памяці. Ганна Чарнушка, Васіль Дзятлік – кахаюць адзін аднаго, але лёс вырашыў так, што не быць ім разам.

Мара Васіля  - набыць кавалак добрай зямлі, справіць новага каня, паставіць новую хату. Самая галоўная з іх — зямля. Тады — Васіль упэўнены — спраўдзіцца і ўсё астатняе, бо ён ужо даўно засвоіў, што шчырая, да салёнага поту, праца на добрай зямлі — вось залог дабрабыту.

     Калектывізацыю Васіль не прымае. Аддаць у агульнае карыстанне свайго каня, карову, не дыхаць паветрам стойла, якое яму здаецца прыемнейшым за ўсе пахі на зямлі — гэта не для Васіля. Ён хоча быць упэўнены, што яго жывёла дагледжана, ён, нарэшце, хоча адчуваць, што гэта толькі яго і больш нічыё.

     Аднак, самая галоўная прычына таго, што Васіль у канцы твора адчувае сябе няшчасным, — яго разрыў з каханай дзяўчынай, Ганнай. Усё астатняе, да чаго хлопец імкнуўся: добрая зямля, трывалая гаспадарка, новая хата — у яго ёсць. Няма толькі шчасця. Яно адышло ад Васіля разам з Ганнай. Хто вінаваты ў тым, што дарогі іх разышліся, сказаць цяжка. Так склаліся абставіны. Бо каханне не пакідала ні аднаго, ні другога ні на хвіліну.

Жыццё галоўных герояў з раманаў  "Палескай хронікі", іх каханне, расставанне, пошукі выйсця на фоне палітычных падзей, не пакідаюць чытача абыякавым.

07.02.2026 г.

#дата

#Хойнікібібліятэка

#Марафончытання

#Мележу105

Прымаем удзел у конкурсе  Хойніцкай раённай бібліятэкі марафоне чытання “Давайце Мележа чытаць”. Творчасць Івана Паўлавіча Мележа заўсёды выклікала чытацкі інтарэс. Памятаю, была такая женўіна 1919 года гараджэння, Бусел Сцяпаніда Яўфімаўна. Так яна некалькі разоў перачытвала трылогію. І казала: “Так жа і было, гаравалі, як чорныя валы”.

На фота чытачка Якушэвіч Вольга, якая недаўна прачытала ўсе тры рамана на беларускай мове (быў выбар - чытаць па-руску) – “Людзі на балоце”, “Подвхых навальніцы”, “Завеі. Снежань”. Ёй вельмі спадабаўся  твор. Адзінае  пажаданне, каб быў працяг, бо вельмі знянацку ўсё завяршаецца.

 https://youtube.com/shorts/aW4wSXnJ2uA?si=MUyBEb1TvlABsXjL   видео Ютуб

Вольга Віктараўна
07.02.2026 г. 

https://buselluda.blogspot.com/2021/02/100.html пост о Мележе за 2021 год

     07.02.2026 г. аг. Дуброва, Светлагорскі, Гомельская, Беларусь

 

телемост в рамках проекта "Великая Победа объединяет народы": Сталинград

 написала пост в телеграм-канале, а тут забыла. Вот исправляюсь.

Подписывайтесь на наш канал в ТГ - "Бусел из Дубровы: заметки краеведа"

#дата

2 февраля 2026 года – 83 –я годовщина окончания Сталинградской битвы.

Продолжительность битвы за Сталинград - 17.07.1942- 02.02.1943 года (оборонительный и наступательный этап).

Сегодня 2 ч. 40 минут длился телемост "Сталинград - место мужества и героизма" в рамках Международного социально-образовательного проекта «Великая Победа объединяет народы», посвящённый этому событию Великой Отечественной войны.

Как всегда, выступали компетентные спикеры из разных стран – от учащихся школ и колледжей до преподавателей, доцентов, докторов и кандидатов наук.

Как всегда, были озвучены малоизвестные факты. Ведь Победа сложилась из эпизодов, фрагментов, личных историй и подвигов миллионов советских людей.

Великая битва под Сталинградом продолжалась 200 дней и ночей. Среди всех операций Красной Армии Великой Отечественной войны она занимает особое место. Именно здесь, на Волге, начался коренной перелом в ходе войны.

Сталинградская битва – Мамаев курган, дом Павлова, лозунг: «За Волгой для нас земли нет!», приказ № 227 и неимоверное мужество, самопожертвование миллионов советских людей. Сдача в плен немецких генералов и Паулюса.

Несмотря ни на что и вопреки всему победил советский народ, советский солдат.

И это признали видные зарубежные деятели Англии, США, Китая, Франции и других капиталистических стран.

Уинстон Черчилль: «Примите, пожалуйста, мои поздравления по случаю капитуляции фельдмаршала Паулюса и по случаю конца 6 –й германской армии. Это действительно изумительная победа». 

Поздравительные телеграммы прислали И. Сталину Фраклин Рузвельт, Мао Цзэдун, Шарль де Голль.  

(Это начало февраля 1943 года, а 2-ой фронт они откроют 6 июня 1944 года).

На телевстрече показывались презентации, читались сообщения о вкладе разных народов в победу в Сталинградской битве.

Мне, как всегда внезапно (когда кто-то не смог подключиться или выбросило из соединения) предоставили слово.

Накануне я смотрела художественный фильм «Сталинград». Зрелище, конечно, не из лёгких.

Девушки-артиллеристки, целый дивизион. Им сообщают, что прорвались немецкие танки. Они просят разрешения идти в бой в домашней обуви, в туфлях. Им выдали сапоги 41 размера, на 10 номеров больше.

После приказа Сталина № 227, появились заградотряды.

Но, его бойцы видят, что совсем плохо на линии обороны,  приходят на помощь. На реплику: «Вам же приказ - по своим», командир НКВД отвечает: «Твои не побегут».  

Эпизод. Вдоль берега Волги стрелковые ячейки. Прямо на них движутся немецкие танки. У бойцов нет противотанковых ружей, только бутылки с зажигательной смесью. Понятно, что все они погибнут. Политрук кричит: «Ребята, как ваши фамилии?». Всё, что он может: сохранить фамилии героев.

Есть в библиотеке книжка, в которой собраны уникальные факты о вкладе белорусов в Сталинградскую битву. Вышла она в серии «История для школьников». Кстати, в этой серии изданы брошюры по многим этапам Великой Отечественной войны. Например, "Панфиловцы", среди 28 героев был белорус, капитан, истребитель танков Гундилович. В брошюре "Сыны Беларуси в боях на Курской дуге" фамилии, фотографии, биографии белорусов там воевавших. Кстати, выбивал танки и наш земляк, Бусел Николай Афанасьевич из Дубровы. Записаны его воспоминания. 

Долготович Б. Д. Отстоим Волгу- матушку!: Сыны Беларуси в Сталинградской битве: для сред. И ст. шк. возраста/ Борис Долготович. – Мн: Беларусь, 2022.- 56 с., ил. – (История для школьников).

Автор - известный белорусский военный историк кандидат исторических наук подполковник в отставке Борис Долготович. 

Как трудно было умирать

Солдатам, помнящим о долге,

В том самом городе на Волге

Глаза навеки закрывать

                     (Сергей Викулов)

Это эпиграф к книге. В ней фотографии, тексты о белорусах и уроженцах Беларуси, воевавших в Сталинграде.

Люди, события, факты (из хроники событий Сталинградской битвы).

Я выступала всего 5 минут, но многое успела сказать. Регламент, да и звук местами глючил. Видео вовсе отсутствовало, только аватарка в ВК.

Каждый раз узнаём новые, интересные факты, казалось бы, об известных событиях.

А ровно через год после Сталинградской битвы, в начале февраля 1944 года была освобождена д. Дуброва Паричского района Полесской области.

02.02.2026 г. аг. Дуброва, Бусел Л.Ф.

 

 

Шамякіну - 105

 #дата

30 студзеня 2026 года - значная дата ў літаратурным і культурным жыцці Беларусі - 105 год споўнілася беларускаму народнаму пісьменніку Івану Пятровічу Шамякіну. 

Гэта нагода перачытаць яго творы, прыгадаць факты біяграфіі.

Шамякін Іван Пятровіч, нарадзіўся 30.01.1921 г. у вёсцы Карма Добрушскага раёна Гомельскай вобласці ў сялянскай сям'і.

Скончыў Гомельскі тэхнікум будаўнічых матэрыялаў (1940). У 1940-1945 гг. у Савецкай Арміі - камандзір гарматы, затым камсорг дывізіёна. Удзельнічаў у баях пад Мурманскам, у вызваленні Польшчы, у баях на Одэры.

У 1945-1948 гг. настаўнічаў у вёсцы Пракопаўка Церахаўскага раёна.

З 1946 г. вучыўся на завочным аддзяленні Гомельскага педагагічнага інстытута. Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ (1950). Працаваў старшым рэдактарам Беларускага дзяржаўнага выдавецтва, галоўным рэдактарам альманаха «Советская Отчизна».

З 1954 г. - намеснік старшыні, з 1966 г. - сакратар, з 1968 г. - другі сакратар, з 1971 г. - першы намеснік старшыні, у 1976-1980 гг. - першы сакратар праўлення СП БССР.

З 1980 г. - галоўны рэдактар выдавецтва «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя».

У 1963 г. як сябра дэлегацыі БССР удзельнічаў у рабоце XVIII сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1963-1985) і СССР (1980-1989). Старшыня Вярхоўнага Савета БССР (1971-1985). Член-карэспандэнт АН БССР. Сябра СП СССР з 1947 г.

Герой Сацыялістычнай Працы (1981). Узнагароджаны ордэнам Леніна, трыма ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Айчыннай вайны II ступені, «Знак Пашаны», медалём Францыска Скарыны і іншымі медалямі.

Народны пісьменнік БССР (1972).

У час Вялікай Айчыннай вайны выступаў у армейскай газеце «Часовой Севера» з нарысамі і вершамі. У 1945 г. надрукаваў аповесць «Помета» (часопіс «Полымя»). Аўтар раманаў «Глыбокая плынь» (1949, інсцэніраваны ў 1956), «У добры час» (1953), «Крыніцы» (1957, інсцэніраваны ў 1961), «Сэрца на далоні» (1964, інсцэніраваны ў 1965), «Снежныя зімы» (1970), «Атланты і карыятыды» (1974, аднайменны відэафільм Беларускага тэлебачання, 1980), «Вазьму твой боль» (1979, экранізаваны ў 1981), «Петраград - Брэст» (1983), «Зеніт» (1987). Цыкл з пяці аповесцей («Непаўторная вясна», 1957; «Начныя зарніцы», 1958; «Агонь і снег» і «Пошукі сустрэчы», 1959; «Мост», 1965) аб'яднаны ў пенталогію «Трывожнае шчасце» (1960, 1973, 1982). Выйшлі кнігі апавяданняў і аповесцей: «На знаёмых шляхах» (1949), «Дзве сілы» (1951), «Апавяданні» (1952), «Першае спатканне» (1956), «Матчыны рукі» (1961), «Вячэрні сеанс» (1968), «Лес майго земляка» (1970), «Бацька і дзеці» (1971), «Сцягі над штыкамі» (1976), «Гандлярка і паэт. Шлюбная ноч» (1976, пастаўлены кінафільмы адпаведна ў 1978 і 1980), «Браняпоезд «Таварыш Ленін» (1985), «У роднай сям'і» (1986), «Драма» (аповесці, гістарычныя сцэны, 1990), а таксама кніжка апавяданняў для дзяцей «У Маскву» (1950). У 1965-1966 гг. выйшаў Збор твораў у 5-ці, ў 1977-1979 гг. - у 6 тамах, у 2007 – у 8 –мі тамах.

Напісаў п'есы «Не верце цішыні» (апублікавана і пастаўлена ў 1958), «Выгнанне блудніцы» (апублікавана і пастаўлена ў 1961, асобнае выданне ў 1962), «Дзеці аднаго дома» (апублікавана і пастаўлена ў 1967), «Экзамен на восень» (1973, пастаўлена ў 1974), «Баталія на лузе» (1975), «І змоўклі птушкі» (1977, пастаўлена ў 1977), Залаты медаль» (1979, пастаўлена ў 1980). Аўтар сцэнарыя 4-серыйнага тэлеспектакля «Трывожнае шчасце» (з А.Гутковічам, пастаўлены ў 1968), кінасцэнарыяў «Крыніцы» (з Ю.Шчарбаковым, пастаўлены ў 1964), «Хлеб пахне порахам» (пастаўлены ў 1974), «Атланты і карыятыды» (пастаўлены ў 1978). У 1974 г. выйшаў зборнік кінааповесцей і п'ес «Экзамен на восень».

Аўтар кніг публіцыстычных і літаратурна-крытычных артыкулаў «Размова з чытачом» (1973), «Карэнні і галіны» (1986).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1951) за раман «Глыбокая плынь», Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа (1959) за раман «Крыніцы», Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа (1968) за раман «Сэрца на далоні» і кнігу «Трывожнае шчасце», Літаратурнай прэміі Міністэрства абароны СССР (1978) за кнігу «Гандлярка і паэт. Шлюбная ноч», Дзяржаўнай прэміі БССР у галіне тэатральнага мастацтва, кінематаграфіі, радыё і тэлебачання (1982) за кінафільм «Вазьму твой боль».

Памёр 14.10.2004 г. Пахаваны ў г. Мінск.

Маральна-этычная праблематыка ў рамане Івана Шамякіна 

«Сэрца на далоні».

Людзі — гэта самая каштоўнае, застануцца людзі — гісторыя не спыніцца і не пойдзе назад.

 Будуць жыць людзі — будзе жыць краіна і тая ўлада, якой народ даражыць.
                                                                                                          (1. Шамякін)
У мастацкім даследаванні сучаснага (а яно віруе ў творчасці I. Шамякіна!) на ўзроўні геданістычнага роўнага яму ў нашай літаратуры няма. Усе яго шматлікія раманы і аповесці (а па прадукцыйнасці і хуткасці рэагавання на ўсе значныя падзеі і змены ў нашым жыцці з ім таксама нікому не параўнацца) надзвычай цікавыя. Чым жа так прывабліваюць, палоняць чытача кнігі I. Шамякіна?

Сам пісьменнік так гаворыць пра сваё творчае крэда: «Мой метад: я не магу сесці за стол і «будаваць» з усімі «аддзелкамі» да таго часу, пакуль не маю ў галаве «сюжэтнага каркаса».
Сюжэты яго твораў займальныя, вобразы не толькі пераканаўчыя, але эстэтычныя. Займальнасць, дынамічнасць і вастрыня сюжэтаў дасягаецца тым, што пісьменнік праводзіць сваіх герояў праз усе тыя выпрабаванні, якімі штодзённа выпрабоўваемся ўсе мы:

працай, адносінамі да справы, якой служым, бытам, каханнем, сям'ёй, сяброўствам, выбарам, сумленнем.
Герой рамана «Сэрца на далоні» Славік Шыковіч, ашаломлены тымі праблемамі, якія абрынуліся на яго сям'ю, на яго самога ў першую чаргу, пачуццямі і жарсцямі, што закіпелі ў ім і побач з ім, абураецца «боханам» і «старым канём» (ён так «пяшчотна» называе свайго бацьку-пісьменніка): «Усё пераблыталася! Сам чорт нагу зломіць. А «стары конь» скардзіцца, што няма цікавых сюжэтаў. Залез у нейкія архівы і нічога вакол сябе не бачыць. А тут такія трыкутнічкі будуюцца! 

Пра любоў трэба пісаць, стары, калі хочаш, каб цябе чыталі».
Менавіта «пра любоў» (таму і чытаюць!) піша I. Шамякін: пра любоў да справы, да жанчыны, да дзяцей, да бацькоў, да людзей...
Апісваючы канкрэтны перыяд у жыцці нашага народа («шэсць гадоў пасля XX з'езда партыі», на якім быў асуджаны культ асобы Сталіна), пісьменнік ставіць у рамане найважнейшыя філасофскія праблемы: адказнасці чалавека за сябе і свае ўчынкі; удзячнасці і чалавечнасці; служэння людзям і вернасці сваёй сям'і, сяброўству; праблему бацькоў і дзяцей; праблему выхавання дзяцей і адказнасці за будучыню нацыі —моладзь...
Пісьменніцкае светаўспрыманне, канцэпцыя і пазіцыя рэалізуюцца ў рамане найперш праз станоўчыя вобразы інтэлігентаў доктара Яраша і пісьменніка-журналіста Шыковіча. Трэба зазначыць, што героямі кніг Шамякіна з'яўляюцца людзі самых розных прафесій, але канцэптуальнымі вобразамі з'яўляюцца пераважна вобразы інтэлігентаў: настаўнік Лемяшэвіч («Крыніцы»), настаўніца Міхаліна («Ах, Міхаліна, Міхаліна...»), Пятро Шапятовіч і Сеня Пясоцкі з пенталогіі «Трывожнае шчасце», архітэктар Карнач («Атланты і карыятыды») і інш.
Адзін з лірычных герояў паэзіі М. Танка сцвярджае, што самае складанае для чалавека — «прайсці праз вернасць». Інтэлігент Яраш прайшоў праз вернасць сваёй справе і дасягнуў ў ёй такога прафесіяналізму, што змог нават трымаць на сваіх далонях сэрца чалавека. Гэты мастацкі вобраз, што даў назву твору, — метафарычны. У прамым сэнсе трымаць сэрцы на далонях здольны толькі прафесіяналы ўзроўню Яраша. Аднак сэрца бліжняга можа быць на далонях кожнага чуйнага і чулага до болю, трывог у сэрцы іншых людзей. Трэба толькі зразумець боль другога чалавека і паспець дапамагчы. Пакутуе Яраш, што не паспеў (хоць не яго ў тым віна) выратаваць двух хлопчыкаў, якія падарваліся на міне.
Яраш прайшоў праз вернасць людзям, якія выратавалі яму жыццё, рызыкуючы сваім, і аддзякаваў усім, чым толькі мог: і ўратаваў ад магчымай блізкай смерці Зосю Савіч, і зрабіў усё, каб забяспечыць ёй годнае жыццё, вярнуўшы тое, што належала ёй па праву. У яе як «ворага» народа і дачкі «ворага» народа забралі ўсё: здароўе, добрае імя, дом. Яраш з Шыковічам вярнулі ёй усё, зрабілі ўсё, што ад іх залежала. Так і павінна быць! Але, на жаль, так не заўсёды і ўсюды бывае.
Рэтраспекцыямі і вобразам Гукана пісьменнік дасягае не толыкі рэалізму і глыбокага псіхалагізму ў адлюстраванні рэчаіснасці, але і ўзводзіць свайго галоўнага героя на той высокі эстэтычны п'едэстал, што чытача палоніць духоўнае багацце і высакароднасць доктара Яраша. Кантрастны гэтаму вобразу вобраз Гукана выклікае агіду і абурэнне: ён не толькі не аддзякаваў добрым людзям, як тое абяцаў («Мы яшчэ сустрэнемся», — сказаў ён на развітанне Зосі Савіч), але «аддзячыў» чорнай няўдзячнасцю: ужо пасля вайны, будучы сакратаром райкома партыі, напісаў не проста данос, а ўзвёў паклёп на свайго збавіцеля, тым самым вырашыў лёс Зосі: вярнуўшыся з фашысцкіх канцлагераў, яна зазнала пекла і гулагаўскіх. Дзікунскі, жудасны ўчынак. «Такога не можа быць!» — усклікне чытач, уражаны подласцю Гукана. Але, на жаль, і такое можа быць, і гэта ўжо не прыём гіпербалізаванага паказу зла, а праўда жыцця. Настойлівы і паслядоўны пісьменнік у сцвярджэнні думкі, што кар'ерызм — невымернае зло. Дзеля дасягнення сваіх кар'ерысцкіх намераў гуканы-кідалы (Кідала —герой пен-талогіі «Трывожнае шчасце») не спыняюцца ні перад чым. Асабліва небяспечная гэта з'ява ва ўмовах таталітарнага рэжыму, бо сам рэжым спрыяе таму, што свінтусы становяцца грандыёзусамі, небяспечнымі для грамадства і сумленных людзей.
Праз дыялог Гукана з Тарасавым, сакратаром райкома партыі, пісьменнік сцвярджае ісціну, што здольны перагледзець свае ўчынкі, пакаяцца, змяніцца да лепшага толькі людзі. Нелюдзі ж (а такім нелюдзем і з'яўляецца Гукан-Сажань) ніколі не мяняюцца. Яны баяцца толькі аднаго—кары. страты пасады, да якой ішлі, пераступаючы праз усё і ўсіх. Усе намаганні Тарасава абудзіць у Гукане сумленне, прымусіць яго прызнаць сваю віну і пакаяцца—марныя. Гукан здольны толькі на самаапраўданне, а не на пакаянне. Гэты дыялог, выпісаны ў сцэнарным жанры (у дыялогу няма ніводнай аўтарскай рэплікі, бо мова персанажаў вычарпальна іх характарызуе),—знакавы, канцэптуальны для твора, у якім аддюстраваны працэсы рэабілітацыі ахвяр сталінскага і бальшавіцкага генацыду. За самае страшнае ў гісторыі чалавецтва злачынства не пакаяўся да гэтага часу яшчэ ніхто: ні канктрэтныя гістарычныя асобы, што кіравалі жудаснай машынай таталітарызму ці забяспечвалі яе шалёны бег, ні нават шамякінскі літаратурны персанаж. I ў гэтым Шамякін-творца не паграшыў супраць праўды. Так і жывём без пакаяння, множачы ўсё новыя і новыя грахі... Праз вернасць сяброўству, сумленню і прафесійнаму абавязку правёў пісьменнік і другога свайго героя — журналіста Шыковіча. Асабліва выдатна вытрымаў гэты герой выпрабаванне сяброўствам. I зноў трэба зазначыць, што пісьменнік з незвычайнай мастацкай сілай і пераканальнасцю ўмее ўславіць сапраўднае сяброўства паміж людзьмі. Прыгадаем вялікае і кранальнае сяброўства Сені Пясоцкага і Пятра Шапятовіча з пенталогіі «Трывожнае шчасце».
Наша захашленне сяброўствам Яраша і Шыковіча нельга лепш выказаць, як праз усведамленне Зосі: «Заўсёды хораша ад іх вось такой дружбы». Так думае Зося, назіраючы цёплыя, шчырыя адносіны паміж сябрамі, знешне такімі рознымі. Назіраючы, пагаджаемся з думкаю пісьменніка і мы: сапраўды, шчырае сяброўства можа быць паміж тоўстым і тонкім, высокім і нізкарослым, імпульсіўным і стрыманым, але галоўнае паміж імі павінна быць агульным — сумленнасць. Не толькі прафесійны «сверб» і жаданне аднавіць парушаную справядлівасць, але і жаданне дапамагчы свайму сябру Ярашу было матывам нястомнага пошуку і «корпання» Шыковіча ў архіўных дакументах. Дорага заплацілі Яраш і Шыковіч за свае чалавечныя памкненні і парыванні. Абодва пазбавіліся дачаў; Шыковіча «выкачалі» ў брудзе, знайшоўшы ў ім ахілесаву пяту (мярзотнікі заўсёды пацэльваюць у самае балючае); а ў Яраша ледзь не развалілася сям'я.
 сваімі творамі, а раманам «Сэрца на далоні» з асаблівай мастацкай сілай, I. Шамякін даводзіць, што сям'я — найвялікшы скарб чалавека і аданачасова падмурак людской супольнасці. Рушыцца сям'я — рушыцца ўсё ў грамадстве. Добрая сям'я — надзейны тыл і прыстанак чалавека, выток усяго людскага ў ім. Аднак пісьменнік мудра папярэджвае ўсіх нас, што сям'я, каханне — адначасова і надзвычай далікатны, тонкі, дарагі крышталь. Трэба быць вельмі мудрым, асцярожным і дбайным, каб піць з таго крышталю ўсё жыццё.

Назначэнне жаночых вобразаў у рамане вельмі вялікае. Вобразамі Галіны Адамаўны і Валянціны Андрэеўны пісьменнік славіць жаноцкасць, пяшчоту, любоў, клопат пра дзяцей, сцвярджае, што ахоўніцай сямейнага ачага з'яўляецца жанчына. Лад, згода ці, наадварот, бязладдзе ў сям'і ў многім залежыць ад жанчыны, яе мудрасці.
Пісьменніцкае захапленне і ўсведамленне, якой павінна быць дзяўчына, увасоблена ў вобразе «залатой» Машы. Эпітэт «залаты» ў дачыненні да яе валасоў, нават павек з'яўляецца той дэталлю, што вызначае сутнасць вобраза.

Пісьменніцкая выснова, што хараство чалавека, асабліва дзяўчыны, вызначаецца ўнутранай, духоўнай «падсветкай», не новая ў нашай літаратуры. Прыгадаем, што тыя ж урокі дае нам Лабановіч сваім бачаннем прыгажосці Ядвісі. Аднак нельга не захапляцца і майстэрствам Шамякіна, з якім ён дае ўрокі, асабліва моладзі, што духоўная прыгажосць дзяўчыны, яе паводзіны, яе мудрасць у многім вызначаюць паводзіны мужчыны, здольны паўплываць на яго душу, садзейнічаць яго сталенню.

Як мужчына вызначаецца адносінамі да жанчыны, так жанчына вызначаецца сваімі паводзінамі, сцвярджае ўсім сваім творам пісьменнік. 3 яго мудрасцю нельга не пагадзіцца. Жаночая прыгажосць здольна ўплываць на свет і ўдасканальваць яго.
Усе мастацкія вобразы ў рамане, праз якія, як і праз «сюжэтны каркас», пісьменнік выяўляе сваё светаўспрыманне, вельмі пераканаўчыя. Але найболыпым пісьменніцкім майстэрствам, сапраўднай мастацкасцю вылучаецца вобраз Славіка Шыковіча. Гэта самы нестатычны вобраз. У ім увасоблена пісьменніцкая думка пра тое, як нялёгка быць маладым, нават калі твае бацькі сапраўды прыстойныя і сумленныя людзі, як цяжка расці чалавеку, як на рост ці на яго запаволенне можа паўплываць выключна ўсё, нават нейкая, здавалася б, дробязь. Самае цяжкае ў гэтым свеце — расці, змяняцца да лепшага, быць здольным перагледзець і свае ўчынкі, і свае каштоўнасці.
Менавіта праз гэты вобраз вырашаецца адна з галоўных праблем рамана — праблема бацькоў і дзяцей. Сям'я Шыковічаў у роспачы, пакутліва шукае адказу на пытанне, чаму так атрымалася, што іх сын расце пустадомкам, цынікам і хуліганам. Бацька — інжынер чалавечых душ, а на душу сына амаль ніякага ўплыву не аказвае. Маці — сейбіт разумнага, добрага, вечнага. Якога яшчэ лепшага выхавання, акрамя прыкладу сумленнага жыцця і сумленнай працы бацькоў, патрэбна, каб чалавек рос не так пакутліва і без такіх, як са Славікам, праблем? Пра тое палка і з абурэннем даводзіць і Шыковіч на бюро райкома, дзе за кепскае выхаванне сына яму аб'явілі вымову. Сапраўды, у нашых продкаў, што карысталіся галоўным прынцыпам народнай педагогікі — прыклад і праца, такіх праблем і ў такой ступені не было. Тады і адвечны мацярынскі клопат, як дасціпна яго вызначаў Славік, «каб лішняе з'елі і лішняга не выпілі», таксама быў толькі на карысць дзіцяці. Але час мяняецца. Сёння аднаго прыкладу і аднаго такога мацярынскага клопату мала. Неабходна і такая ўвага, і такое дбанне менавіта пра духоўнасць дзяцей, а не толькі «каб лішняе з'елі і лішняга не выпілі», як у сям'і Яраша, Уражвае эпізод, калі Яраш забараняе жонцы гаварыць пры дзецях пра «гнілыя зубы» пацыентаў, што так раздражняюць стаматолага Галіну Адамаўну. «Каб мне дзеці былі у слуху, каб я бацькам для іх век дажыў» — гэта пра Яраша. Тады і дзеці здольны будуць паўплываць на бацькоў, калі ў сям'і ўзнікнуць (а ў якой сям'і іх не бывае?) нейкія непаразуменні. «Я дапамагу ім. Я паміру іх», — цвёрда ўпэўнены Тарас, калі прыёмныя яго бацькі моцна пасварыліся. Вядома ж, праца, годнае акружэнне (з кім павядзешся, ад таго і набярэшся) таксама паўплывалі на Славіка. Гэта пераконвае ў рамане. Але наўрад ці «партыйны дакумент захапіў юнака», наўрад ці ў Славіка, як сцвярджае пісьменнік, магло наогул з'явіцца «захапленне велічнасцю праграмы» пабудовы камунізму. Славік быў уражаны, як зноў падкрэслівае пісьменнік, што «усе гаварылі з такой палымянасцю пра маральны кодэкс». Але ж у Славіка заўсёды ў душы быў справядлівы пратэст супраць неадпаведнасці паміж тым, што чуў і што бачыў. Ці не гэта і стала прычынай злому ў яго душы, а юначы максімалізм і цынізм — ахоўнай рэакцыяй і формай пратэсту? I наўрадці словы, што пачуў ён на камсамольскім сходзе, «прымушалі яго працаваць па-новаму».
I ўсё ж публіцыстычнае, сацыяльна заказанае, пафаснае, якога нямала ў рамане, не здольна зацьміць яго галоў-ных мастацкіх вартасцей. Галоўная вартасць кніг I. Шамякіна —займальнасць сюжэтаў, эстэтычнасць вобразаў, праз якія пісьменік ставіць і вырашае тыя праблемы, што з'яўляюцца вечнымі і хвалююць нас сёння. Менавіта гэта ў творчасці пісьменніка вытрымала выпрабаванне часам, а час — галоўны ўсяму суддзя.

 30.01.2026 г. блог "BYK-va!" Дуброўскай сельскай бібліятэкі, Светлагорскі раён, Гомельская вобласць, Беларусь

https://buselluda.blogspot.com/2016/03/blog-post.html  пост у гэтым блозе за 2016 год, водгук аўтра блога бібліятэкаря Людмілы Бусел на раман Івана Шамякіна "Вялікая княгіня".

Награды года-2025

 

#жизнь

Как-то недавно возник разговор о наградах. А я не люблю, когда хвалят.

Помните у Грибоедова:

«Минуй нас Боже пуще всех печалей и барский гнев, и барская любовь».

Но всё-таки ушедший 2025 год оказался щедрым на награды. Обе они от Управления по увековечиванию памяти защитников Отечества и жертв войн Вооружённых Сил РБ.

В поисковом движении я с 2019 года. Состою в Гомельском областном общественном поисковом объединении “Ніколі не забудзем”.  А в общем поисковой деятельностью занимаюсь ещё ранее, года с 2015 -ого. 

Сделано, в самом деле, немало. И то, что заметили и отметили очень приятно.

 Награды года -2023

23 февраля 2023 г. российские поисковики ВИКа «Левый берег» из Нижнего Новгорода (г. Бор), вручили мне памятную медаль «В ознаменование столетия образования СССР» от ЦК КПРФ. В удостоверении печать и подпись Геннадия Зюганова.

 Награды года - 2024 г.        

Медалью ордена «За профессионализм и деловую репутацию» III степени наградил президиум Совета по общественным наградам Российской Федерации, г. Москва.

В Постановлении сказано: за заслуги перед государством и обществом, высокий профессионализм, деловую репутацию, многолетнюю плодотворную деятельность и большой личный вклад в сохранение исторической памяти.

 

За поисковую и исследовательскую деятельность библиотекарь была отмечена юбилейной медалью «80 - лет освобождения Гомельской области».

 Награды года-2025:

 Управлением по увековечиванию памяти защитников Отечества и жертв войн Вооружённых Сил Республики Беларусь 21.11.2025 г. награждена наградным знаком 3 степени «Удзельніку пошукавай работы», удостоверение подписано начальником управления по увековечиванию памяти защитников Отечества и жертв войн Вооружённых Сил РБ полковником Корневым С.Н.

 

На подведении итогов работы за 2025 год Управления по увековечиванию  памяти защитников Отечества и жертв войн Вооружённых Сил Республики Беларусь вручён

нагрудный знак отличия “За аднаку ў ваенна-мемарыяльнай рабоце”.

 

29.01.2025 г, аг. Дуброва, Светлогорский, Гомельская, Беларусь

Бусел Людмила, библиотекарь, блогер, краевед, поисковик.

телемост в рамках проекта "Великая Победа объединяет народы": 82 годовщина снятия блокады Ленинграда

 

27 января 1944 года – День полного снятия блокады Ленинграда.

Большинство людей не хотят впускать в свою жизнь горестную информацию. Не хотят слышать слов – геноцид, холокост, блокада, дистрофия, Хатынь, Красный берег, Ола, Озаричи…

82- годовщину снятия блокады Ленинграда отметили телемостом в рамках МСОП (Международного социально-образовательного проекта) «Великая Победа объединяет народы».  Встреча состоялась через видеозвонки в Вконтакте.

В прошлом году на телемост по этой теме я заявлялась на выступление.

Как библиотекарь я говорила о «Блокадной книге», которую написали в соавторстве писатели - белорусский Алесь Адамович и русский Даниил Гранин.

 

Авторам повезло наткнуться на дневники нескольких человек, которые вели их в блокаду. Они-то и стали основой книги…

В этом телемосте от Беларуси, кроме меня, участвовали из г. Минска, представители РОО «Белая Русь» (Леоненко С.В., Владислава Шатило), из г. п. Хойники ребята из педколледжа, поискового отряда «Молодая гвардия».

 Выступали научные работники, журналисты, общественные деятели, педагоги, учащиеся из Беларуси,  

г. Санкт-Петербург, г. Шахтёрск (Донецкой Народной Республики), г. Минеральные Воды, Камчатского края, Сибири, Московской области, Татарстана и других.

 

С 22 площадок подключился народ к видеовстрече. Несмотря на сложные обстоятельства (отсутствие отопления в помещении нашего СДК, нестабильное интернет- соединение и жуткий гололёд) я смогла подключиться. Хотелось увидеть и послушать участников проекта, со многими не один год знакомы виртуально. Но в середине телемоста оборвалось соединение со Ставропольским краем и Татарстаном. Роль ведущей вынуждено взяла на себя Елена Ивановна Новикова из Волгограда. У неё не было под рукой списка выступающих, и она вызвала почему-то меня, хотя я не была заявлена на выступление.

Конечно, мне было что сказать на тему пусть и без подготовки. Буквально пару дней назад я посмотрела многосерийный художественный фильм о блокаде Ленинграда - «7 я симфония». Он не о музыке, он о людях, поставленных в сложные жизненные обстоятельства.

Фильм-драма вышел 5 лет назад, в 2021 г. Режиссёр –постановщик – Александр Котт. В главных ролях: Алексей Гуськов (дирижер оркестра Карл Ильич Элиасберг), Алексей Кравченко (лейтенант НКВД Серёгин), Елизавета Боярская (флейтистка Вера Преображенская).

В самом начале на глазах у старшего лейтенанта Серёгина, отправляющего свою семью в эвакуацию, немецкие самолёты разбомбили корабль с людьми. Контузия, усиленная сильным потрясением, делает его жестоким. «Тебе нельзя сейчас работать с людьми. Иди подбирай трупы на улицах».

Потом его посылают собирать музыкантов оркестра для исполнения на радио 7 –ой симфонии Дмитрия Шостаковича. Исполнение симфонии – необходимо для поддержания настроения, поднятия духа ленинградцев, показа, что город жив.

Это очень сложно, почти невыполнимо – кто-то сумел выехать из города, кто-то работает в концертных агитбригадах на фронте, кто-то умер от истощения.

Страшная сцена, когда Кард Ильич находит в госпитале пианистку своего оркестра, даёт ей ноты для разучивания, а врач говорит: «Она не встанет, дистрофия».

Судьба сводит старшего лейтенанта Серёгина с мальчишкой лет 10. Тот прячется в шкафу в пустой квартире. Не хочет идти в детский дом, ждёт отца. «А как же он узнает, где я, что дед умер?». В конце концов его заваливает в разрушенном доме во время бомбёжки, но Серёгин выносит его.

Страшная сцена – женщина рожает во время бомбёжки. Объявляют воздушную тревогу, и в этот момент у героини Елизаветы Боярской флейтистки Веры Преображенской начинаются схватки, отходят воды.

Как беда и невыносимые обстоятельства сплачивают людей. Они смогли несмотря ни что и вопреки всему принят ребёнка, нашли чем перерезать пуповину. Но ребёнок прожил недолго. Флейтистку Веру Преображенскую находит на лесозаготовках за городом старший лейтенант Серёгин. Он предлагает ей вернуться в Ленинград, играть в оркестре, разучивать симфонию. Она сперва отказывается – шок после трудных родов, смерть ребёнка, пальцы от топора и лопаты разбиты в кровь. Но потом она приходит к Карлу Ильичу.

Для музыкантов организовано усиленное питание в столовой, казарменное положение. В жутком состоянии не только люди, но музыкальные инструменты.

Сцена, когда у одной из артисток пропали продовольственные карточки. Во время их розыска всем предложено раздеться.

Но вскоре она их находит (спрятала в носок и забыла). Все понимают, что потеря карточек равносильна смерти.

В фильме показана поэтесса Ольга Бергольц. Она читает в прямом эфире свои стихи.  

 

Почитала отзывы о фильме в интернете. Они противоречивые, но мне фильм понравился. Он о людях, об эмоциях, о способности оставаться человеком в нечеловеческих условиях.

Всем советую посмотреть этот многосерийный фильм.

 

Отдельная благодарность руководителю проекта Иванову Игорю Михайловичу - за идею проекта, за труд, за объединение, просвещение, за возможность общения, обмена опытом. Он находит заинтересованных, компетентных спикеров, берёт на себя техническую часть проекта.

Рамилю Марсовичу из Татарстана, усилиями которого многие материалы проекта сохраняются в электронных журналах «Мир и Дружба» и «Дорогами Памяти». 

Елене Новиковой, которая часто выступает модератором телемоста. Всем участникам проекта за их неравнодушие, сплочённость, увлечённость, продвижение информации. 

27.01.2026 г. автор блога «BYK-va!», библиотекарь, поисковик, краевед, участник проекта Л.Ф. Бусел.

агрогородок Дуброва, Гомельская область, Беларусь.