вторник, 7 февраля 2017 г.

Прочитано библиотекарем: "Вёска" Андрэй Федарэнка

Андрэй Федарэнка Вёска, 135 с.
 Прачытала аповесць “Вёска” Андрэя Федарэнкі па парадзе Кастуся Антановіча, фотакарэспандэнта газеты “Культура”. Раней чытала Федарэнкі: “Афганская шкатулка”, “Шчарбаты талер”. Уражанні прачытаная аповесць выклікала супярэчныя. Напісана аповесць у 1995 годзе. 
      1990 год. Мінск. Студэнта Антона Васкевіча выключылі з інстытута... афіцыйна "за п'янства", неафіцыйна "за нацыяналізм і палітычную недобранадзейнасць".
   Васкевіч едзе дадому, едзе ў родную вёску
, дзе жыве яго маці. Ўладкоўваецца працаваць бібліятэкарам… Удзельнічае ў правядзенні рэферэндума 17 сакавіка 1991 года, калі большасць прагаласавала “за Саюз”, за захаванне СССР.  Вельмі сумна паказана аўтарам вясковае жыццё: п’янства, распуства, дэградацыя. Мяне каробіла, што галоўный герой курыў  у бібліятэцы, і не толькі курыў…жуць. Разумны хлопец, выдатнік у школе, два курсы ВНУ скончыў, чытае “Маладосць”, “ЛіМ”, а стаў сябрам вясковаму прастачку саракаговаму Пульсу, не самай лепшай частцы “маладзёжы”… 
Што спадабалася: апісанне дыялектаў, у кожнай вёсцы свая гаворка, сакавітыя словы (шчыруха, гарун,), прозвішчы таксама ў кожнай вёсцы свае, прыказкі, прыкметы сялянскія. Усходняе Палессе, ”саканне”, “Нідзе, ні ў адной мове не кажуць “наеўса, напіўса”. Так гавораць не толькі на мазыршчыне, а і на століншчыне. “ Язык ні польскі, ні конскі”, - кажа маці Антона.  Прыгожа апісана прырода, рэчка, рыба, лясныя жывёлы… Васкевіч адчувае сябе, як дома ў лесе, лузе, на рэчцы, яго рукі не забыліся сялянскай працы. Але месца яму ў роднай вёсцы няма.  Добра, што ён вяртаецца ў Мінск, каб працягнуць вучобу. 
Чытаецца лёгка, праглынула за адзін вечар.
“Зрэдзьчас” (зрэдку) -  сустрэла ў Федарэнкі, раней не чула такога слова.  Некаторыя сцэны і выпадкі – тыповыя, апісаны  вельмі рэалістычна. Здаецца такое было недзе побач. Не ўцямлю, не зразумею, як, наогул, гэтая аповесць выйшла з друку? Ніякай цэнзуры няма! інакш, як зразумець, як апісаны выбары ў вёсцы? Другі раз чытаць дакладна не захочу.  Сумна. 

автор блога Людмила Бусел, 07.02.2017